PERT ile Süre Tahmini: Tek Rakam Yerine Olasılıkla Konuşmak
"Ne zaman biter?" sorusuna tek bir tarih vermek yerine olasılıkla cevap vermek. PERT yönteminin mantığı, formülü ve pratik bir örnek.
"Bu iş ne zaman biter?" sorusuna verilen tek bir tarih, aslında çok sayıda varsayımı gizler. Her şey yolunda giderse belki o tarihte biter; bir şeyler ters giderse bitmez. Paydaşlar ise genellikle o tek rakamı kesin bir taahhüt olarak duyar.
PERT (Program Evaluation and Review Technique), bu belirsizliği görünür kılmanın basit bir yoludur.
Üç noktalı tahmin
Her iş için tek bir tahmin yerine üç tahmin verilir:
- İyimser (İ): Her şey yolunda giderse
- Olası (O): En gerçekçi senaryo
- Kötümser (K): Makul ölçüde ters gidebilecek her şey ters giderse
Kötümser tahmin "dünyanın sonu" senaryosu değildir; deneyimli bir ekibin "bu da olabilir" diyeceği zorlukları içerir.
Formül
Her iş için beklenen süre ve standart sapma şöyle hesaplanır:
- Beklenen süre = (İ + 4 × O + K) / 6
- Standart sapma = (K − İ) / 6
Olası tahmine dört kat ağırlık verilir; ama kötümser senaryo da sonucu yukarı çeker. Bu, pratikte gerçekleşen sürelere tek noktalı tahminden daha yakın sonuç verir.
Sırayla yapılan işlerde toplam beklenen süre, işlerin beklenen sürelerinin toplamıdır. Toplam standart sapma ise sapmaların karelerinin toplamının kareköküdür.
Örnek
Beş aşamalı küçük bir proje (gün cinsinden):
| İş | İyimser | Olası | Kötümser | Beklenen |
|---|---|---|---|---|
| Analiz | 3 | 5 | 9 | 5,3 |
| Tasarım | 2 | 4 | 8 | 4,3 |
| Geliştirme | 10 | 15 | 25 | 15,8 |
| Test | 3 | 5 | 10 | 5,5 |
| Canlıya alma | 1 | 2 | 4 | 2,2 |
Toplam beklenen süre yaklaşık 33 gün, toplam standart sapma yaklaşık 3 gün.
Olasılıkla konuşmak
Toplam sürenin yaklaşık normal dağıldığını varsayarsak şunu söyleyebiliriz:
- %50 ihtimalle 33 günde
- %80 ihtimalle yaklaşık 36 günde
- %95 ihtimalle yaklaşık 38 günde
Paydaşa "33 günde biter" demek yerine "33 gün hedefliyoruz, 38 günü güvenli tarih olarak planlayalım" demek hem daha dürüst hem de daha yönetilebilir bir konuşmadır.
Dikkat edilmesi gerekenler
- PERT, işlerin birbirinden bağımsız olduğunu varsayar. Aynı kök nedenden etkilenen işler (örneğin aynı belirsiz entegrasyon) varsa gerçek risk hesaplanandan yüksektir.
- Paralel işler varsa kritik yolu ayrıca belirlemeniz gerekir.
- Tahminleri tek kişi değil, işi yapacak ekip birlikte vermelidir.
Kendiniz deneyin
PERT Süre Tahmini aracına görevlerinizi ve üç tahmini girin; beklenen süreyi, standart sapmayı ve %50–99 güven aralıklarını anında görün. Sonucu Markdown tablo olarak kopyalayıp proje belgenize ekleyebilirsiniz.