Kazanılmış Değer Yönetimi: CPI ve SPI Gerçekte Ne Söyler?
Kazanılmış değer yönetimi bütçe ve takvimi tek bir dille ölçer. CPI, SPI ve EAC değerlerini örnekle yorumlamak ve paydaşa anlaşılır biçimde anlatmak.
“Bütçenin yüzde 60'ını harcadık” cümlesi tek başına iyi mi kötü mü, bilemeyiz. Peki işin ne kadarı bitti? Kazanılmış değer yönetimi (EVM) bu soruyu cevaplar: harcanan parayı, yapılan işin bütçedeki karşılığıyla kıyaslar.
Üç temel değer
- PV (planlanan değer): Bu tarihe kadar yapılması planlanan işin bütçesi.
- EV (kazanılmış değer): Gerçekten tamamlanan işin bütçedeki karşılığı.
- AC (gerçekleşen maliyet): Bu iş için fiilen harcanan para.
İki endeks, iki soru
CPI = EV / AC, yani harcanan her 1 TL'ye karşılık ne kadar iş üretiyoruz? 1'in altı bütçe aşımı demektir.
SPI = EV / PV, yani planlanan işin ne kadarını yaptık? 1'in altı takvimin gerisinde olduğumuzu gösterir.
Örnek
Toplam bütçesi (BAC) 500.000 TL olan bir projenin dördüncü ayında: PV 260.000 TL, EV 215.000 TL, AC 250.000 TL.
- CPI = 215.000 / 250.000 = 0,86. Her 1 TL ile 86 kuruşluk iş üretiliyor.
- SPI = 215.000 / 260.000 ≈ 0,83. Planlanan işin yaklaşık %83'ü yapılmış.
- Bu verimlilik sürerse tamamlanma tahmini EAC = 500.000 / 0,86 ≈ 581.000 TL.
Paydaşa söylenecek cümle şu: “Proje hem bütçeyi aşıyor hem planın gerisinde; bu gidişle yaklaşık 80 bin TL aşımla bitecek.” Rakamların yanında bir de kurtarma seçenekleri sunarsan konuşma suçlu aramaktan çıkıp karar almaya döner.
Trendi izle
Tek bir ayın CPI'ı yanıltıcı olabilir. Asıl bilgi trendde: CPI her ay düşüyorsa sorun büyüyor demektir; toparlanıyorsa aldığın önlemler işe yarıyordur.
Dikkat edilmesi gerekenler
- EV'yi “harcanan süre” üzerinden değil, tamamlanan iş üzerinden ölç. Yarım kalan işler için baştan net bir kural belirle (örneğin başlayınca %0, bitince %100).
- Çevik projelerde EV'yi tamamlanan puanlar veya sürüm hedefleri üzerinden hesaplayabilirsin.
- EVM bir erken uyarı sistemidir; sebebi değil, belirtiyi gösterir. Sebebi ekiple konuşarak bulursun.
Hesabı otomatik yap
Kazanılmış Değer (EVM) Takibi aracına her dönemin PV, EV ve AC değerlerini girdiğinde CPI, SPI, EAC ve TCPI'ı hesaplıyor, S-eğrisini çiziyor ve durumu Türkçe yorumluyor. Özeti tek tıkla kopyalayıp durum raporuna ekleyebilirsin. Formüllerin hepsini ise Formül merkezinde bulabilirsin.